Automutilatie en suïcidaliteit onder adolescenten

Onderzoeker: Wieteke Elzinga

Korte intro 
Automutilatie en suïcidaliteit onder adolescenten vormen wereldwijd een toenemend en ernstig gezondheidsrisico. In Nederland steeg het aantal zelfdodingen onder jongeren van 212 in 2014 naar 312 in 2024 (CBS, 2024). Een snelgroeiende subgroep, voornamelijk meisjes met complexe psychiatrische problematiek, kampt met ernstige zelfbeschadiging en suïcidaliteit, wat vaak leidt tot crisissituaties en herhaalde klinische opnames.

Achtergrond 
Ondanks hun relatief kleine aantallen maken deze jongeren intensief gebruik van zorg en vormen zij een uitdaging voor reguliere behandelpraktijken. Veel van hen reageren onvoldoende op gangbare interventies.

Clozapine, een medicijn dat oorspronkelijk bedoeld is voor therapieresistente psychoses, wordt in de praktijk steeds vaker off-label ingezet bij jongeren met ernstige, niet-psychotische suïcidaliteit en automutilatie. Naar deze toepassing is echter weinig onderzoek gedaan binnen de kinder- en jeugdpsychiatrie; de literatuur bestaat vooral uit enkele casusbeschrijvingen.

Klinische observaties binnen GGZ Noord-Holland Noord laten zien dat clozapine bij een deel van deze jongeren verbetering in functioneren kan geven. Tegelijk maken de kleine aantallen en het crisismatige karakter van de behandelcontext systematisch onderzoek met klassieke methoden lastig.

Het onderzoek 
Het doel van deze studie is om meer inzicht te krijgen in klinische afwegingen en ervaringen met clozapine bij deze doelgroep. Hiervoor worden verschillende onderzoeksmethoden gecombineerd:

• Semigestructureerde interviews
• Een focusgroep
• Retrospectief dossieronderzoek

De ervaringen van jongeren, ouders en zorgverleners worden hierin meegenomen. Door deze verschillende perspectieven te combineren (triangulatie) wordt gestreefd naar een genuanceerd en betrouwbaar beeld van de ervaringen en toepasbaarheid van clozapine.
Resultaten
Het onderzoek heeft als doel om praktijkgerichte aanbevelingen te formuleren voor de behandeling van jongeren met ernstige, aanhoudende suïcidaliteit en/of automutilatie.

Samenwerking
Het onderzoek wordt uitgevoerd door Wieteke Elzinga, kinder- en jeugdpsychiater bij GGZ NHN Jeugd & Gezin en buitenpromovenda bij LUMC Curium, onder begeleiding van promotor dr. L. Nooteboom en co-promotor dr. E. Breetvelt. Daarnaast worden er psychiaters in opleiding van GGZ NHN bij de studie betrokken. Eerder heeft Tessa Liefers bijgedragen aan het dossieronderzoek, en dit kalenderjaar zal Romy Bennen starten met de kwalitatieve interviews, na goedkeuring door de METC. Voor het project is de Suffugium onderzoekssubsidie toegekend a 30.000 euro.