REFLEX

Algemeen
Type onderzoeksproject: extern geïnitieerd; multicenter
Divisie: Langdurende psychiatrie 
Startjaar: 2010, mei
Looptijd: 2010, oktober

Onderzoeker
Hoofdonderzoeker extern Dr. G.H.M. Pijnenborg en Prof. Dr. Aleman (Universitair Medisch Centrum Groningen, Rijksuniversiteit Groningen) en intern Dr. L.M.Hoekert (psycholoog, Wijkteam Schagen)

Overige leden onderzoeksproject: Onderzoekergroep:
Dr. G.H.M. Pijnenborg
Dr. C. Bockting
Prof.dr Mark van der Gaag
Prof. Andre Aleman

Contactgevens:
Marieke Pijnenborg
Universitair  Medisch Centrum Groningen
Cognitieve Neuropsychiatrie, Kamer 120
Antonius Deusinglaan 2, Postbus 196
9700 AD GRONINGEN
tel. 050-363 8989
g.h.m.pijnenborg@med.umcg.nl/ marieke.pijnenborg@ggzdrenthe.nl

Marjolijn Hoekert
GGZ Noord - Holland - Noord,
Ma, di, do: Wijkteam Schagen, Piet Ottstraat 2, 1741 NX Schagen
Tel. algemeen nr. 0224 211 311 of 06 1066 7931
Wo: PVA, VIP team, Wilhelminalaan 2, 1815 JD Alkmaar
Tel. algemeen nr. 072 548 3050 of 06 1066 7931
m.hoekert@ggz-nhn.nl

Instellingen die betrokken zijn: Universitair Medisch Centrum Groningen, Rijksuniversiteit Groningen, Lentis Groningen, Psychosecircuit Assen, Stichting Parnassia Bavo groep, Den Haag, Delta Psychiatrische Centrum, Poortugaal, Meerkanten GGZ, Ermelo, GGZ Friesland, Leeuwarden, Afdeling Psychosen Universitair Medisch Centrum Groningen, Groningen.

Inhoud
Studie naar effect van nieuwe interventie om ziekte inzicht bij mensen met schizofrenie te verbeteren door middel van verbeteren zelfreflectie. De studie heet REFLEX.

Beschrijving interventie:
Bij 50 tot 80% van de mensen met schizofrenie is er sprake van een verminderd ziekte-inzicht. Uit onderzoek blijkt dat deze mensen minder goed functioneren in het dagelijkse leven en ook minder therapietrouw zijn dan mensen bij wie het inzicht beter is. Het verbeteren van ziekte-inzicht zou dan ook een belangrijke pijler van de behandeling van mensen met schizofrenie moeten zijn. Tot op heden zijn er echter nog maar weinig interventies beschreven die ook daadwerkelijk leiden tot een verbeterd inzicht. In de REFLEX studie wordt een nieuwe training om het ziekte-inzicht te verbeteren onderzocht. De training is gebaseerd op het idee het vermogen kritisch op jezelf te kunnen reflecteren noodzakelijk is voor ziekte-inzicht. Het beeld dat iemand met een schizofrenie van zichzelf heeft, zal immers aangepast moeten worden aan soms ingrijpende veranderingen in zijn/ haar functioneren en leefsituatie. Het lijkt erop dat het vermogen op zichzelf te reflecteren is aangedaan bij veel mensen met schizofrenie. We veronderstellen dat cognitieve functiestoornissen hierin een belangrijke rol spelen. Ook het stigma dat kleeft aan de diagnose schizofrenie kan mensen belemmeren in het licht van deze aandoening over zichzelf na te denken. We gaan niet uit van het medische model van inzicht, waarbij mensen het eens moeten zijn met een label. We hebben gekozen voor een meer herstelgerichte benadering, waarbij we wel hopen dat door het stimuleren van zelfreflectie en perspectief nemen het ziekte-inzicht in engere zin van het woord ook verbetert. Deze elementen komen terug in de training, die bestaat uit drie modules: omgaan met stigma, jij en je levensloop en jij in het hier en nu. In elk van deze modules wordt onderscheid gemaakt tussen feiten en meningen, en worden deelnemers gestimuleerd vanuit het perspectief van een ander naar zichzelf te kijken. De training wordt gegeven in groepen van 8 – 10 personen Elk van deze modules bestaat uit vier groepssessies van drie kwartier tot een uur. Tijdens de laatste module dienen dagboekjes bijgehouden te worden waarin wordt aangegeven wat er op dat moment in de deelnemer omgaat en hoe hij zich voelt. De training wordt gegeven door een psycholoog.

Doel van het onderzoek:
Het doel van het onderzoek is via het stimuleren van zelfreflectie het ziekte-inzicht te verbeteren. 

Onderzoeksopzet:
Patiënten zullen door loting worden toegewezen. Na toewijzing aan de behandel- of controleconditie en de voormeting  wordt gestart met een groepsgewijze behandeling. Deze bestaat uit 12 wekelijkse sessies van elk een uur. De controleconditie bestaat uit groepsgewijze cognitieve revalidatie.  

Onderzoekspopulatie:
Er kunnen in  totaal 146 patiënten met schizofrenie en verzwakt ziekte-inzicht en verhoogde stigmagevoeligheid,  verdeeld over acht verschillende Nederlandse zorginstellingen ( ca. 18 per instelling) deelnemen.

Publicaties

- nog geen