Metacognitieve training bij cliënten met achterdocht
Onderzoek naar een groepsbehandeling gericht op het opsporen en bespreken van denkfouten
Algemeen
Het betreft een onderzoeksproject dat plaats vindt naar aanleiding van een succesvolle pilotstudie die is geïnitieerd vanuit GGZ NHN in samenwerking met verschillende instellingen. Dit onderzoek is een vervolg daarop en betreft een extern geïnitieerd promotie-onderzoek; GGZ NHN is een van de participerende instellingen.
Divisie: Langdurende en forensische psychiatrie
Startjaar: 2010
Looptijd: 2 jaar
Onderzoekers
Hoofdonderzoeker extern: B.J. van Oosterhout (Reinier van Arkel groep)
Lokale onderzoekers: Janneke Ferwerda vanuit de divisie Langdurige zorg en Hommo Folkerts bij de FPA
Overige leden onderzoeksproject: Prof. Dr. M. van der Gaag (Vrije Universiteit), Mw. Dr. L Krabbendam (Vrije Universiteit)
Instellingen die betrokken zijn: Reinier van Arkel groep, GGZ NHN, BAVO, Parnassia, GGZ Friesland en UMCU.
Inhoud
Recente bevindingen in fundamenteel onderzoek tonen aan dat verschillende cognitieve vertekeningen een belangrijke rol spelen bij het ontstaan en in stand houden van positieve symptomen bij schizofrene patiënten. In een poging om deze bevindingen om te zetten in een voor de praktijk relevante klinische interventie is de zogenaamde Metacognitieve Training ontwikkeld. Het doel van deze groepsgewijze training is om patiënten door het laten innemen van een metacognitieve positie zich bewust te laten worden van het feit dat hun gedachten, gevoelens en gedrag gestuurd worden door cognitieve vertekeningen. Aangezien de training zich vooral richt op de vorm van het denken en minder op de inhoud wordt verwacht dat de training als minder belastend wordt ervaren, daar de inhoud van allerlei waangedachten niet ter discussie staat. Metacognitieve training bestaat uit 8-10 hoogfrequente groepssessies waarin twee therapeuten uitleg geven over de meest voorkomende cognitieve vertekeningen. Tevens ondervinden patiënten aan den lijve het effect van deze vertekeningen door kleine oefeningen. Eerste resultaten uit een pilot laten zien dat cliënten de groepsgewijze training als plezierig en nuttig ervaren. In het huidige onderzoek wordt middels een RCT (Randomized controlled trial) onderzocht of de interventie ook klinisch significante veranderingen laat zien op andere, meer objectieve uitkomstmaten.
In totaal zullen 64 proefpersonen (verspreid over meerdere instellingen) de training ondergaan en zullen 64 proefpersonen in een controlegroep terecht komen. Bij aanvang, direct na de behandeling, en bij een follow-up na 2 maanden zal hen gevraagd worden een aantal vragenlijsten in te vullen om het effect vast te kunnen stellen.
Publicaties
- Boer, Klaas de, 2008. Metacognitieve training (MCT) voor patiënten met schizofrenie. De psycholoog, vol 43 (2008), afl.1, pag 47-48
- Ferwerda Janneke, Vleugel, Berber van der, Boer, Klaas de, 2008. Metacognitieve training voor patiënten met schizofrenie (MCT). Dialoog: wetenschappelijk vlugschrift GGZ Noord-Holland-Noord, vol 10. (2008) afl. 2 pag 13-15
- Ferwerda, Janneke, Boer, Klaas de, Gaag, Mark van der. 2010. The results of metacognitive training in schizophrenia: A pilot study (in press).
