Mensen met een gegeneraliseerde angststoornis zijn de hele tijd angstig en bezorgd over alledaagse dingen. Ze hebben moeite deze zorgen en angsten onder controle te houden.
De gegeneraliseerde angststoornis lijkt veel op depressie, maar een belangrijk verschil met depressie is dat iemand met deze angststoornis last heeft van bijvoorbeeld zweten en hartkloppingen.

Een verschil met andere angststoornissen is dat de angst de hele tijd aanwezig is, en niet komt door een bepaalde situatie. Een ander verschil is dat de gegeneraliseerde angststoornis meestal pas begint als iemand tussen de 50 en 60 jaar is.

Angststoornissen
Naast de gegeneraliseerde angststoornis zijn er nog andere angststoornissen: paniekstoornis (met en zonder agorafobie), specifieke of enkelvoudige fobie, sociale fobie, obsessief-compulsieve stoornis of dwangstoornis, de posttraumatische stress-stoornis, en hypochondrie.

Gaat het over?
Mensen met een gegeneraliseerde angststoornis roepen zeer laat hulp in. Gemiddeld pas na 10 jaar. Na twee jaar is een kwart volledig hersteld, en na 5 jaar is dat bijna 40%. Een aantal mensen houdt blijvend klachten.

Hoe vaak komt het voor?
Van alle volwassen Nederlanders tot 65 jaar heeft ruim 2% ooit een gegeneraliseerde angststoornis gehad, en ruim 1% het afgelopen jaar.

Het lijkt erop dat ouderen er meer last van hebben.

Volwassenen met een gegeneraliseerde angststoornis hebben minstens 3 van de volgende verschijnselen. Kinderen hebben er minstens 1. De verschijnselen moeten de hele tijd en voor minstens 6 maanden aanwezig zijn.

• Steeds een gevoel van onrust en spanning
• Snel moe
• Moeilijk kunnen concentreren
• Geïrriteerd
• Spierspanning
• Verstoorde slaap

De helft van de mensen die worden behandeld voor een gegeneraliseerde angststoornis, denkt aan zelfdoding. Hebben ze ook nog een depressie, dan denkt 2/3 daar aan.

Over oorzaken van de gegeneraliseerde angststoornis valt nog weinig te zeggen. Wel zijn extra risico's bekend. Dat wil zeggen: er is meer risico in onderstaande gevallen. De extra risico's hebben te maken met geslacht en leeftijd, met individuele kwetsbaarheid, met de omgeving, en met levensgebeurtenissen.

Geslacht en leeftijd

• Vrouwen hebben het 2 keer zo vaak als mannen.
• Deze angststoornis komt minder vaak voor bij kinderen en jongvolwassenen, en vaker bij ouderen.
• 7% van de ouderen tussen 55 en 85 heeft een gegeneraliseerde angststoornis; tussen 65 en 75 is dat ruim 11%.
• "Bij mannen ontstaat de stoornis vooral tussen 45 en 54 jaar. Voor vrouwen is niet aan te geven wanneer het ontstaat.

Individuele kwetsbaarheid

• Een gegeneraliseerde angststoornis is voor een deel erfelijk, blijkt uit onderzoek onder tweelingen. Dezelfde erfelijke aanleg zorgt ook voor depressie. Omstandigheden maken uit of iemand een depressie of een gegeneraliseerde angststoornis krijgt.
• Bepaalde stoffen in de hersenen spelen waarschijnlijk een rol bij het ontstaan van een gegeneraliseerde angststoornis.
• Mensen die zich langer dan een maand zorgen maken, krijgen sneller een gegeneraliseerde angststoornis.

Omgeving

• Mensen met een lage sociaal-economische status (laag inkomen, lage opleiding,) krijgen eerder een gegeneraliseerde angststoornis.
• In steden komt de gegeneraliseerde angststoornis vaker voor dan op het platteland.

Levensgebeurtenissen

• Een stressvolle gebeurtenis kan zorgen voor een gegeneraliseerde angststoornis, vooral bij die mensen die er kwetsbaar voor zijn. Het kan zijn dat die mensen een gebeurtenis eerder als stressvol ervaren.

Meestal gaan mensen met hun (angst)klachten naar de huisarts. Die stelt vragen om te kijken naar oorzaken, hoeveel last iemand ervan heeft, of er geen lichamelijke ziektes zijn, en of iemand nog last heeft van andere psychische stoornissen. Mensen met een angststoornis hebben bijvoorbeeld ook vaak last van een depressie. Als iemand ook een depressie heeft, dan wordt de behandeling anders.
Om te kijken of iemand een angststoornis heeft, zijn kortere of langere vragenlijsten gemaakt. Sommige mensen vinden het makkelijker een lijst met vragen in te vullen dan erover te praten.

Een gegeneraliseerde angststoornis heeft veel invloed op het dagelijks leven. Veel mensen met een gegeneraliseerde angststoornis vinden dat hun gezondheid en hun welzijn zeer slecht zijn. Deze angststoornis leidt ook tot veel ziekteverzuim.

• Zorg dat u genoeg weet over de gegeneraliseerde angststoornis. Zorg er ook voor dat mensen die voor u belangrijk zijn, er genoeg over weten.
• U moet weliswaar zelf uw gegeneraliseerde angststoornis aanpakken, maar vrienden, familie en hulpverleners kunnen u daar goed bij helpen. De Angst, Dwang en Fobie Stichting organiseert lotgenotencontact.
• Voor lichte tot matige angstklachten zijn er cursussen voor jongeren, volwassenen en ouderen: Angst de baas en Geen paniek. Zoek in uw omgeving waar de cursus wordt gegeven. Ook de Angst, Dwang en Fobie Stichting geeft diverse trainingen.
• Neem de tijd om met uw behandelaar, familie en vrienden uit te zoeken hoe om te gaan met de gegeneraliseerde angststoornis. Vooral omdat de stoornis niet in korte tijd over gaat. Neem de tijd om uit te vinden of, en welk werk haalbaar is, bijvoorbeeld parttime of fulltime, betaald of vrijwillig. Neem niet te veel hooi op uw vork.
• Zorg voor structuur in uw dagen. Soms geeft de behandeling die al, en anders kan dat door sport of (vrijwilligers)werk.
• Veel mensen schrikken van iemand met psychische klachten en reageren afwijzend. Bepaal daarom zelf wat u wel en niet vertelt en aan wie. Vertel oppervlakkige kennissen een beperkte versie en het complete verhaal aan mensen die dichtbij staan.

Leven met iemand met een angststoornis is voor familie en betrokkenen vaak een psychische belasting. Daar komen vaak nog praktische taken bij die worden overgenomen van de persoon met de angststoornis.

• Zorg dat u genoeg weet over de gegeneraliseerde angststoornis en de mogelijke gevolgen.
• Vraag waar u iemand met een angststoornis wel en niet bij kunt helpen. Soms moet u betrokken zijn, soms is het goed om juist afstand te nemen. Bespreek met de persoon in kwestie waar uw grenzen liggen. Neem niet alles over.
• Gebruik uw energie om actief aan de slag te gaan en te leren omgaan met de situatie. Bijvoorbeeld door samen met uw familielid een cursus over angststoornissen of over de gegeneraliseerde angststoornis te volgen. De Angst, Dwang en Fobie Stichting organiseert een speciale cursus voor familie en betrokkenen.
• Doe uw eigen dingen, en doe die dingen die plezier en ontspanning geven. Dit voorkomt dat u zelf overbelast raakt.
• Zorg ervoor dat u zelf uw hart kunt luchten bij enkele mensen in uw omgeving. Houd ook contact met mensen buiten het gezin.
• Zoek mensen in vergelijkbare situaties, bijvoorbeeld via de Angst, Dwang en Fobie Stichting of stichting Labyrint/In Perspectief.

Behandelaars moeten de partner en naaste familie betrekken bij de behandeling. Direct betrokkenen kunnen immers veel bijdragen aan een succesvolle behandeling, maar daarvoor is uitleg en begeleiding van de behandelaar nodig.
Het kan wel zijn dat uw familielid weigert dat u betrokken wordt bij de behandeling.

• Vraag de behandelaar hoe u als familie het beste kunt omgaan met de stoornis van uw partner of familielid.
• Veel instellingen voor geestelijke gezondheidszorg organiseren voorlichtingsbijeenkomsten of cursussen voor familieleden. Vraag ernaar.

Het komt voor dat iemand geen hulp wil. Dat leidt voor familieleden tot dilemma's en lastige situaties. Informeer bij de Angst, Dwang en Fobie Stichting of stichting Labyrint/In Perspectief welke oplossingen er zijn of hoe u kunt omgaan met de situatie.

• De huisarts kan meer informatie geven over de gegeneraliseerde angststoornis  en eventueel doorverwijzen.
• Angst Dwang en Fobie Stichting voor mensen met angststoornissen en hun familieden
• Labyrint~In Perspectief voor familieden van mensen met een psychische stoornis
• Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie, over psychologische behandelingen/psychotherapie
• Trimbos-instituut geeft  links voor meer sites op het gebied van geestelijke gezondheidszorg

Uitgebreidere informatie in de rubriek Informatie voor professionals; onder andere over:

• Onderscheid met andere (angst)stoornissen
• Verloop
• Samengaan met andere psychische en lichamelijke stoornissen
• Gevolgen van gegeneraliseerde angststoornis, maatschappelijk en voor de kwaliteit van leven
• Literatuurverwijzingen (van met name wetenschappelijk onderzoek)

Elke behandelaar in de geestelijke gezondheidszorg moet werken volgens de Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen. De Richtlijn is gemaakt voor professionals, evenals de samenvatting. Daarnaast is er een patiëntenversie gemaakt. Hierin is meer en uitgebreidere informatie te vinden over onder andere: 

• Verschillende angststoornissen
• Behandelmogelijkheden
• Samen met de behandelaar beslissen over behandeling
• Psychologische behandeling en behandeling met medicijnen
• Aanvullende behandeling: zelfhulp, alternatieve behandelingen en ondersteunende behandelingen
• Omgaan met een angststoornis, voor cliënten en familie
• Praktische informatie over adressen en wetgeving